MMC nədir?
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC) bir və ya bir neçə fiziki və ya hüquqi şəxs tərəfindən yaradılan hüquqi şəxsdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə əsasən, cəmiyyət öz öhdəliklərinə görə yalnız öz əmlakı ilə cavabdehdir. İştirakçılar isə, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, cəmiyyətin borclarına görə şəxsi əmlakları ilə məsuliyyət daşımırlar.
Bu xüsusiyyət MMC-ni həm kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri, həm də iri biznes layihələri üçün geniş tətbiq olunan təşkilati-hüquqi formaya çevirir.
MMC açmaq üçün kimlər müraciət edə bilər?
Azərbaycan qanunvericiliyi həm fiziki, həm də hüquqi şəxslərə MMC yaratmaq hüququ verir. Cəmiyyət bir təsisçi tərəfindən yaradıla biləcəyi kimi, bir neçə təsisçi tərəfindən də təsis edilə bilər. Təsisçilər Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər, vətəndaşlığı olmayan şəxslər və ya hüquqi şəxslər ola bilərlər.
Bəzi fəaliyyət sahələri üzrə xüsusi tələblər müəyyən edilə bilər. Belə hallarda həmin fəaliyyəti tənzimləyən normativ hüquqi aktların tələbləri də nəzərə alınmalıdır.
MMC açılmazdan əvvəl hansı məsələlər müəyyən edilməlidir?
Dövlət qeydiyyatı üçün müraciət edilməzdən əvvəl cəmiyyətin əsas hüquqi məlumatları müəyyən edilməlidir. İlk növbədə cəmiyyətin adı seçilməli, hüquqi ünvanı müəyyən edilməli və fəaliyyət istiqaməti dəqiqləşdirilməlidir. Bununla yanaşı, cəmiyyəti təmsil edəcək direktor müəyyən olunur və təsis sənədləri hazırlanır.
Əgər cəmiyyət bir neçə təsisçi tərəfindən yaradılırsa, iştirakçıların pay bölgüsü də əvvəlcədən razılaşdırılır. Bu məlumatlar sonradan nizamnamədə və digər təsis sənədlərində öz əksini tapır.
MMC açmaq üçün hansı sənədlər tələb olunur?
MMC-nin dövlət qeydiyyatı zamanı təqdim ediləcək sənədlərin tərkibi müraciətin formasından və təsisçilərin sayından asılı olaraq müəyyən qədər fərqlənə bilər. Bununla belə, əksər hallarda dövlət qeydiyyatı üçün ərizə, cəmiyyətin nizamnaməsi, təsis qərarı və ya təsis müqaviləsi, təsisçilər və direktor barədə məlumatlar təqdim edilir.
Hüquqi ünvanla bağlı məlumatlar da qeydiyyat prosesinin vacib elementlərindən biridir. Qanunvericiliyin tələb etdiyi hallarda hüquqi ünvanı təsdiq edən sənədlərin təqdim olunması zəruri ola bilər.
Sənədlərin tam və düzgün hazırlanması qeydiyyat prosesinin daha operativ başa çatmasına şərait yaradır.
MMC-nin dövlət qeydiyyatı necə aparılır?
Azərbaycanda hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti tərəfindən həyata keçirilir.
Hazırda sahibkarlar elektron qeydiyyat imkanlarından da istifadə edə bilirlər. Elektron qeydiyyat zamanı müraciət edən şəxs müvafiq elektron identifikasiya vasitəsindən istifadə etməklə sistemə daxil olur, tələb olunan məlumatları təqdim edir və təsis sənədlərini elektron formada göndərir.
Qeydiyyat orqanı təqdim olunmuş sənədlərin qanunvericiliyin tələblərinə uyğunluğunu yoxlayır. Sənədlərdə hər hansı uyğunsuzluq müəyyən edilmədiyi halda hüquqi şəxs dövlət qeydiyyatına alınır və dövlət reyestrinə daxil edilir.
MMC açmaq neçə gün çəkir?
MMC-nin qeydiyyat müddəti təqdim edilən sənədlərin düzgünlüyündən və tamlığından asılıdır. Elektron qeydiyyat proseduru sənədlər düzgün hazırlandığı halda daha operativ nəticə verir (1 iş günü).
Əgər təqdim olunan sənədlərdə çatışmazlıqlar və ya texniki səhvlər aşkar edilərsə, onların aradan qaldırılması üçün əlavə vaxt tələb oluna bilər. Buna görə də müraciət edilməzdən əvvəl bütün sənədlərin diqqətlə yoxlanılması məqsədəuyğundur.
Dövlət qeydiyyatından sonra nə baş verir?
Dövlət qeydiyyatı başa çatdıqdan sonra cəmiyyət hüquqi şəxs statusu əldə edir və dövlət reyestrinə daxil edilir. Bunun nəticəsində hüquqi şəxsə vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsi (VÖEN) verilir, dövlət reyestrindən çıxarış formalaşdırılır və cəmiyyət qanunvericiliyin tələblərinə uyğun sahibkarlıq fəaliyyəti göstərmək hüququ qazanır.
Qeyd edilməlidir ki, MMC üçün VÖEN ayrıca müraciət əsasında alınmır. VÖEN dövlət qeydiyyatı prosesinin ayrılmaz hissəsi kimi verilir.
MMC qeydiyyatından sonra hansı addımlar atılmalıdır?
Dövlət qeydiyyatının tamamlanması sahibkarlıq fəaliyyətinin başlanması üçün əsas hüquqi mərhələ olsa da, bundan sonra da bir sıra təşkilati məsələlərin həll edilməsi tələb olunur. Cəmiyyətin fəaliyyətindən asılı olaraq bank hesabı açılır, elektron vergi xidmətlərindən istifadə üçün müvafiq əməliyyatlar həyata keçirilir və vergi qanunvericiliyindən irəli gələn öhdəliklərin icrasına başlanılır.
Əgər cəmiyyət işçilərin əməyindən istifadə edəcəksə, əmək münasibətləri Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin tələblərinə uyğun rəsmiləşdirilməlidir. Fəaliyyət növü xüsusi icazə və ya lisenziya tələb etdiyi hallarda isə həmin sənədlər fəaliyyətə başlamazdan əvvəl əldə edilməlidir.
MMC açarkən ən çox rast gəlinən səhvlər
Təcrübədə dövlət qeydiyyatı zamanı müraciətin geri qaytarılmasına və ya prosesin uzanmasına səbəb olan müxtəlif çatışmazlıqlara rast gəlinir. Bu halların əksəriyyəti təsis sənədlərinin düzgün hazırlanmaması, hüquqi ünvanla bağlı məlumatlarda uyğunsuzluqların olması, fəaliyyət növünün düzgün müəyyən edilməməsi və ya təsisçilərə dair məlumatların natamam təqdim edilməsi ilə bağlı olur.
Elektron qeydiyyat zamanı texniki səhvlər də müraciətin baxılma müddətinə təsir göstərə bilər. Buna görə də sənədlərin təqdim edilməsindən əvvəl onların qanunvericiliyin tələblərinə uyğunluğu diqqətlə yoxlanılmalıdır.
Bir nəfər təkbaşına MMC aça bilərmi?
Bəli. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən, MMC bir təsisçi tərəfindən də yaradıla bilər. Belə halda təsis müqaviləsi bağlanılmır və cəmiyyətin yaradılması barədə təsisçinin fərdi qərarı qəbul edilir. Digər qeydiyyat prosedurları isə ümumi qaydada həyata keçirilir.
Xarici vətəndaş Azərbaycanda MMC aça bilərmi?
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin də ölkədə hüquqi şəxs yaratmasına imkan verir. Xarici investorlar Azərbaycan vətəndaşları ilə eyni qaydada MMC yarada bilərlər. Bununla yanaşı, fəaliyyət sahəsindən asılı olaraq xüsusi qanunvericilik aktlarında əlavə tələblər müəyyən edilə bilər. Bu səbəbdən xarici elementli təsis zamanı tətbiq olunan xüsusi hüquqi normaların da nəzərə alınması vacibdir.
MMC açmaq üçün hüquqi ünvanın əhəmiyyəti
Hüquqi ünvan cəmiyyətin dövlət reyestrində qeyd olunan rəsmi ünvanıdır və hüquqi yazışmaların aparılması üçün əsas ünvan hesab edilir. Dövlət orqanları tərəfindən göndərilən bildirişlər və digər rəsmi sənədlər bu ünvana göndərilir. Buna görə də hüquqi ünvanın düzgün müəyyən edilməsi və reyestrdə aktual saxlanılması hüquqi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır.
