Uşaq bağçası fəaliyyəti hansı qanunvericilik əsasında həyata keçirilir?
Məktəbəqədər təhsil sahəsində fəaliyyət bir neçə normativ hüquqi aktla tənzimlənir. Əsas hüquqi baza aşağıdakılardan ibarətdir:
– Azərbaycan Respublikasının “Təhsil haqqında” Qanunu;
– Azərbaycan Respublikasının “Məktəbəqədər təhsil haqqında” Qanunu;
– Azərbaycan Respublikasının “Lisenziyalar və icazələr haqqında” Qanunu;
– təhsil fəaliyyəti ilə bağlı qəbul edilmiş digər normativ hüquqi aktlar.
Bu qanunvericilik aktları məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin yaradılması, idarə olunması, lisenziyalaşdırılması və dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi üçün ümumi hüquqi çərçivəni müəyyən edir.
Uşaq bağçası fəaliyyəti üçün lisenziya almaq məcburidirmi?
Bəli. Azərbaycan Respublikasında məktəbəqədər təhsil fəaliyyəti lisenziyaya tabi fəaliyyət növlərinə daxildir. Buna görə də özəl uşaq bağçası açmaq istəyən şəxslər fəaliyyətə başlamazdan əvvəl müvafiq lisenziya almalıdırlar.
Lisenziyanın olmaması müəssisəyə məktəbəqədər təhsil xidməti göstərmək hüququ vermir. Bu səbəbdən əvvəlcə hüquqi və təşkilati hazırlıq görülməli, yalnız bundan sonra fəaliyyətə başlanmalıdır.
Lisenziyanı hansı dövlət orqanı verir?
Məktəbəqədər təhsil fəaliyyəti üzrə lisenziyaların verilməsi Azərbaycan Respublikasının Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilir. Müraciət zamanı təqdim edilən sənədlər araşdırılır, müəssisənin qanunvericiliyin tələblərinə uyğunluğu qiymətləndirilir və zəruri hallarda obyektə yerində baxış keçirilə bilər. Qiymətləndirmə nəticəsində müəyyən olunmuş tələblərə uyğunluq təsdiqləndiyi halda lisenziyanın verilməsi barədə qərar qəbul edilir.
Lisenziya almaq üçün ilkin hazırlıq
Uşaq bağçası üçün lisenziya almaq istəyən sahibkar ilk növbədə müəssisənin fəaliyyət modelini formalaşdırmalıdır. Buraya hüquqi şəxsin yaradılması, fəaliyyət göstəriləcək obyektin müəyyən olunması, tədris mühitinin hazırlanması və işçi heyətinin formalaşdırılması daxildir. Praktikada lisenziyalaşdırma prosesinin daha səmərəli aparılması üçün bütün hazırlıq işlərinin müraciətdən əvvəl tamamlanması məqsədəuyğun hesab olunur.
Müəssisənin yerləşəcəyi bina ilə bağlı tələblər
Məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin yerləşdiyi bina uşaqların təhlükəsiz və sağlam mühitdə təhsil almasına imkan verməlidir. İstifadə olunan obyekt təhsil fəaliyyəti üçün yararlı olmalı, otaqların ölçüsü, təbii işıqlandırılması, havalandırılması və mühəndis-kommunikasiya sistemləri müvafiq normalara uyğun təşkil edilməlidir. Uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş otaqların funksional bölgüsü də fəaliyyətin xüsusiyyətlərinə uyğun planlaşdırılmalıdır. Müəssisədə təlim otaqları ilə yanaşı istirahət, oyun və sanitariya sahələrinin də mövcudluğu əhəmiyyət daşıyır.
Maddi-texniki təminat
Lisenziyalaşdırma zamanı müəssisənin maddi-texniki bazası qiymətləndirilən əsas istiqamətlərdən biridir. Uşaqların yaş xüsusiyyətlərinə uyğun mebel, inkişafetdirici avadanlıqlar, tədris materialları və digər zəruri inventar müəssisədə mövcud olmalıdır. İstifadə olunan bütün avadanlıqlar təhlükəsizlik baxımından uşaqlar üçün uyğun seçilməli və onların sağlamlığına risk yaratmamalıdır. Maddi-texniki təminat yalnız tədris prosesinin təşkili üçün deyil, həm də uşaqların gündəlik inkişafı üçün əlverişli şərait yaratmalıdır.
Sanitariya və gigiyena normaları
Məktəbəqədər yaşlı uşaqların sağlamlığının qorunması bu sahədə fəaliyyət göstərən müəssisələrin əsas vəzifələrindən biridir. Bu səbəbdən uşaq bağçasında sanitariya-gigiyena normalarına ciddi riayət olunmalıdır. İçməli su təminatı, sanitar qovşaqların vəziyyəti, otaqların təmizliyi, havalandırılması və mütəmadi dezinfeksiya tədbirləri qanunvericilikdə müəyyən edilmiş normalara uyğun təşkil edilməlidir. Əgər müəssisədə qidalanma təşkil olunursa, qida məhsullarının hazırlanması və saxlanılması ilə bağlı sanitariya tələbləri də təmin edilməlidir.
Yanğın təhlükəsizliyi tələbləri
Uşaq bağçası fəaliyyətində təhlükəsizlik prioritet məsələlərdən biridir. Bu səbəbdən müəssisədə yanğın təhlükəsizliyi ilə bağlı bütün zəruri tədbirlər görülməlidir. Təxliyə yollarının sərbəst olması, yanğınsöndürmə vasitələrinin yerləşdirilməsi, təhlükəsizlik nişanlarının quraşdırılması və fövqəladə hallarda istifadə ediləcək tədbirlər planı mövcud olmalıdır. Bu tələblərə əməl olunması uşaqların və işçi heyətinin təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Pedaqoji heyətə dair tələblər
Məktəbəqədər təhsil müəssisəsində çalışan pedaqoji işçilərin müvafiq ixtisas hazırlığına malik olması vacibdir. Tədris prosesi uşaqların yaş xüsusiyyətlərinə uyğun təşkil edilməli, onların fiziki, psixoloji və sosial inkişafını dəstəkləyən mühit yaradılmalıdır. İşçilərlə əmək münasibətləri əmək qanunvericiliyinə uyğun rəsmiləşdirilməli və onların vəzifə bölgüsü aydın müəyyən edilməlidir.
Lisenziya üçün hansı sənədlər tələb olunur?
Lisenziya almaq üçün təqdim olunan sənədlərin siyahısı qanunvericilik və inzibati prosedurlarla müəyyən edilir. Müraciətin xüsusiyyətindən asılı olaraq aşağıdakı sənədlər tələb oluna bilər:
– lisenziya verilməsi barədə ərizə;
– hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər;
– müəssisənin yerləşdiyi obyekt üzrə istifadə hüququnu təsdiq edən sənədlər;
– maddi-texniki baza barədə məlumatlar;
– pedaqoji heyət haqqında məlumatlar;
– qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər sənədlər.
Sənədlərin tam və düzgün hazırlanması müraciətin baxılması prosesinə müsbət təsir göstərir.
Lisenziyanın alınması prosesi
Lisenziyalaşdırma prosesi bir neçə mərhələdən ibarətdir. İlk mərhələdə müraciət və tələb olunan sənədlər qəbul edilir. Sonrakı mərhələdə təqdim edilmiş məlumatların düzgünlüyü və müəssisənin qanunvericilikdə müəyyən olunmuş tələblərə uyğunluğu qiymətləndirilir. Zərurət yarandıqda obyektə baxış keçirilə bilər. Qiymətləndirmə başa çatdıqdan sonra qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq qərar qəbul edilir. Əgər müəyyən edilmiş çatışmazlıqlar mövcuddursa, onların aradan qaldırılması tələb oluna bilər.
Lisenziya alındıqdan sonra hansı öhdəliklər yaranır?
Lisenziyanın əldə edilməsi müəssisənin daimi olaraq qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməsini zəruri edir. Fəaliyyət dövründə müəssisə təhsil qanunvericiliyinə, sanitariya normalarına, əmək qanunvericiliyinə, yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına və uşaqların hüquqlarının qorunmasına dair tələblərə riayət etməlidir. Dövlət nəzarəti tədbirləri zamanı bu məsələlər yoxlanıla bilər.
Lisenziya almaq istəyən sahibkarlar üçün tövsiyələr
Praktikada lisenziyalaşdırma prosesinin uzanmasına səbəb olan əsas hallar sənədlərin natamam hazırlanması və obyektin normativ tələblərə tam uyğun olmamasıdır. Bu səbəbdən müraciət etməzdən əvvəl hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatının başa çatdırılması, obyektin fəaliyyətə hazırlanması, işçi heyətinin formalaşdırılması və bütün sənədlərin əvvəlcədən yoxlanılması məqsədəuyğundur. Hazırlıq mərhələsinin düzgün təşkil edilməsi həm müraciətin baxılması prosesini asanlaşdırır, həm də gələcək fəaliyyət zamanı hüquqi risklərin azalmasına kömək edir.
