ƏMAS (emas) sistemində həyata keçirilən əsas əməliyyatlar
ƏMAS (Əmək və Məşğulluq Alt Sistemi) əmək münasibətlərinin elektron qaydada idarə olunmasını təmin edən dövlət informasiya sistemidir. İşəgötürənlər əmək münasibətləri ilə bağlı bir sıra əməliyyatları bu sistem vasitəsilə həyata keçirirlər. Bunlara işçinin işə qəbulu, əmək müqaviləsinin bağlanması, əmək müqaviləsinə dəyişikliklərin edilməsi, əmək haqqının və vəzifənin dəyişdirilməsi, əmək müqaviləsinin müddətinin uzadılması, işdən azadetmə, məzuniyyətlərin rəsmiləşdirilməsi və digər elektron əməliyyatlar daxildir.
ƏMAS sistemində aparılan bütün əməliyyatlar Azərbaycan Respublikasının əmək qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun şəkildə rəsmiləşdirilməli və müəyyən edilmiş prosedurlara riayət olunmalıdır.
ƏMAS (emas) sistemindən istifadə zamanı nəzərə alınmalı məsələlər
ƏMAS sistemi üzərindən həyata keçirilən hər bir əməliyyat hüquqi nəticələr yaratdığından məlumatların düzgün daxil edilməsi və sənədlərin qanunvericiliyin tələblərinə uyğun hazırlanması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Əmək müqaviləsinin şərtlərində edilən dəyişikliklər, işçinin məzuniyyətə göndərilməsi, əmək münasibətlərinə xitam verilməsi və digər əməliyyatlar yalnız qüvvədə olan normativ hüquqi aktların tələbləri nəzərə alınmaqla rəsmiləşdirilməlidir.
Əməliyyatların düzgün icra olunması əmək münasibətlərinin şəffaf şəkildə tənzimlənməsinə, hüquqi risklərin azaldılmasına və elektron məlumatların düzgün uçotunun aparılmasına xidmət edir.
Əmək müqaviləsinin bağlanması – EMAS / ƏMAS
Əmək müqaviləsi işəgötürən ilə işçi arasında əmək münasibətlərini tənzimləyən əsas hüquqi sənəddir. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə əsasən əmək münasibətləri yalnız qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bağlanmış əmək müqaviləsi əsasında yaranır. Əmək müqaviləsində tərəflərin hüquq və vəzifələri, işçinin vəzifəsi, iş yeri, əmək haqqı, iş və istirahət vaxtı, müqavilənin müddəti və digər mühüm şərtlər öz əksini tapmalıdır.
Hazırda əmək müqavilələrinin bağlanması elektron qaydada ƏMAS (Əmək və Məşğulluq Alt Sistemi) vasitəsilə həyata keçirilir. İşəgötürən tərəfindən müqavilə elektron sistemdə hazırlanır, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun şəkildə təsdiq edilir və qeydiyyata alınır. Müqavilə hüquqi qüvvəyə yalnız qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada rəsmiləşdirildikdən sonra minir.
Əmək müqaviləsinin bağlanması zamanı təqdim olunan məlumatların düzgünlüyü, əmək funksiyasının dəqiq müəyyən edilməsi və müqavilə şərtlərinin əmək qanunvericiliyinə uyğunluğu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qanunvericiliyin tələblərinə uyğun rəsmiləşdirilməyən əmək münasibətləri inzibati məsuliyyətə və digər hüquqi nəticələrə səbəb ola bilər.
Əmək müqaviləsinə dəyişiklik edilməsi – EMAS / ƏMAS
Əmək münasibətləri dövründə əmək müqaviləsinin müəyyən şərtlərinin dəyişdirilməsi zərurəti yarana bilər. Əmək haqqının artırılması və ya azaldılması, işçinin vəzifəsinin dəyişdirilməsi, struktur bölməsinin dəyişməsi, iş vaxtı rejiminin dəyişdirilməsi, müqavilənin müddətinin uzadılması və digər hallarda əmək müqaviləsinə əlavə razılaşma hazırlanaraq ƏMAS sistemi vasitəsilə rəsmiləşdirilir.
Əmək müqaviləsinə edilən hər bir dəyişiklik qüvvədə olan əmək qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun həyata keçirilməli və elektron informasiya sistemində düzgün qeydiyyata alınmalıdır. Dəyişikliklərin qanunvericiliyə uyğun şəkildə rəsmiləşdirilməsi gələcəkdə yarana biləcək əmək mübahisələrinin qarşısının alınması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Əmək müqaviləsinə xitam verilməsi – EMAS / ƏMAS
Əmək müqaviləsinə xitam verilməsi Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş əsaslar üzrə həyata keçirilir. Əmək münasibətlərinə tərəflərin qarşılıqlı razılığı, işçinin təşəbbüsü, işəgötürənin təşəbbüsü, müqavilə müddətinin başa çatması və qanunvericilikdə müəyyən edilmiş digər əsaslar üzrə xitam verilə bilər.
Əmək müqaviləsinə xitam verilərkən qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş prosedurlara riayət olunmalı, zəruri sənədlər hazırlanmalı və əməliyyat ƏMAS sistemi üzərindən elektron qaydada rəsmiləşdirilməlidir. Xitam əsasının düzgün seçilməsi, son haqq-hesabın aparılması və əmək münasibətlərinin elektron sistemdə düzgün qeydiyyata alınması hüquqi baxımdan xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Əmək müqaviləsinə qanunvericiliyin tələbləri pozulmaqla xitam verilməsi əmək mübahisələrinin yaranmasına, inzibati məsuliyyətə və məhkəmə çəkişmələrinə səbəb ola bilər. Bu baxımdan hər bir əməliyyatın mövcud qanunvericiliyə uyğun şəkildə həyata keçirilməsi vacibdir.
ƏMAS sistemində elektron rəsmiləşdirmənin əhəmiyyəti
ƏMAS sistemi əmək münasibətlərinin elektron qaydada idarə olunmasını təmin etməklə işəgötürənlər və işçilər arasında hüquqi münasibətlərin daha şəffaf və operativ şəkildə tənzimlənməsinə xidmət edir. Elektron qeydiyyat kağız sənəd dövriyyəsini azaldır, məlumatların vahid bazada saxlanılmasını təmin edir və əmək münasibətlərinin dövlət orqanları tərəfindən operativ şəkildə izlənilməsinə imkan yaradır.
Əmək müqaviləsinin bağlanması, dəyişdirilməsi, xitam verilməsi, məzuniyyətlərin rəsmiləşdirilməsi və digər əməliyyatların ƏMAS sistemi üzərindən aparılması əmək qanunvericiliyinin tətbiqinin səmərəliliyini artırır, hüquqi şəffaflığı təmin edir və elektron dövlət xidmətlərinin inkişafına töhfə verir.